Magie en mythe van de maretak

In de Keltische bomenkalender hoort de maretak bij dag 0, de dag tussen de jaren. Dit wordt meestal gezien als de dag van de midwinter, maar het kan ook om de midzomer gaan. (1) Dit is een magische dag die zich buiten het rad des tijds bevindt. De maretak met zijn felgroene bladeren en takken in het hartje van de winter past goed bij deze dag. Ook het feit dat de maretak op een boom groeit – en zo tussen hemel en aarde zweeft – in plaats van te wortelen in de grond, maakt hem tot een plant die past bij een dag die buiten de tijd valt. De plaatsing van de maretak op deze dag leidde – zeker na beschouwing van de mythen rond de maretak – bij mij tot de conclusie dat hij de sleutel is om uit deze werkelijkheid te ontsnappen.

mistletoe-fruits_lgimage005

Balder en de maretak

Om de betekenis van de maretak goed te kunnen duiden moeten we kijken naar één van de beroemdste en meest tragische verhalen uit de Edda; het verhaal van Balder en de maretak. In samenvatting gaat dit verhaal als volgt: Balder de goede, stralende god heeft boze dromen, nachtmerries. Omdat zijn ouders – Frigg en Odin – bang zijn dat hem iets zal overkomen, laat zijn moeder alle levende wezens een eed zweren dat zij Balder niet zullen kwetsen. Loki zint die onkwetsbaarheid maar niets en vermomt zich als oude vrouw. Zo vermomd weet hij Frigg te ontfutselen welk wezen geen eed heeft gezworen. Frigg antwoordde: ‘ten westen van Walhalla groeit een loot die de maretak heet. Die leek me te jong om er een eed van te eisen.’

De Völuspa beschrijft de maretak als volgt: ‘Ik zag Baldr, het bloedige offer, Odins kind, ik zag zijn toebedeeld lot: een loot, volgroeid, stond hoog in het veld, rank en slank zag die mistel eruit. Toen werd die scheut, die zo slank leek, een vervaarlijk wapen: Höd leerde schieten. (2)

De goden speelden ondertussen een spelletje met Balder waarbij hij het mikpunt was van vele wapens die hem toch niet konden kwetsen vanwege hun eed. Alles ketste van Balder af. Zo was hij het stralende middelpunt van dit vreemde spel. Maar Loki had van de maretak een wapen gemaakt – een pijl of werpspeer – en drukte deze in de handen van de blinde god (en broer van Baldr) Höd.  Loki maande hem om mee te doen aan het spel, maar Höd zei: ik weet niet waar hij staat!  Loki richtte zijn handen en zo wierp hij de maretak en doodde zijn broer. Balder stierf en daalde af naar de onderwereld. Zijn broer Hermod ging ook naar Helheim, maar dan levend op het paard Sleipnir. Deze reis zou je kunnen zien als een soort van sjamanistische trance-reis. Hij smeekte aan Hel, de godin van de onderwereld, of zij Balder terug wou geven aan de levenden. Hel zei dat Balder slechts terug mocht als elk wezen – levend en dood – voor hem wou huilen. Helaas voor Balder was er toch één wezen dat weigerde om te huilen. Dat was de reuzin Thökk (bedankt), maar velen meenden dat het Loki was in vermomming. Zo blijft Balder in de onderwereld tot aan het einde der tijden. (3)

Baldr_dead_by_Eckersberg

 De maretak en de nachtmerrie

Snorri noemt de dood van Balder het grootste onheil dat goden en mensen is overkomen. Wat dat onheil precies inhoudt – en de rol van de maretak daarin – wordt niet vertelt. Er valt alleen naar te gissen. Eén aanwijzing wordt gegeven in het feit dat Balder boze dromen heeft. (4) Boze dromen, zijn nachtmerries.  In de naam maretak zit het woord mare. Mare is een oud woord voor nachtmerrie. Niet slechts in de vorm van een boze droom, maar als de naam van een vampiristisch wezen dat nachtmerries èn erotische dromen veroorzaakt om zo energie van je te stelen. Zij doet dat door zich op haar slapende slachtoffer neer te zetten en te drukken. Waarschijnlijk is ook Balder dit overkomen.

goyanightmare (Nachtmerrie van Goya)Nightmare, in Le Diable Amoureux by J Cazotte 1845

De maretak wordt – in de folklore – gevormd doordat de (nacht)mare – na het berijden van mens en paard tijdens haar nachtelijke tochten ook even schrijlings op een boom heeft gezeten. Ook van de boom heeft zij energie ontnomen en vervolgens kan daar een maretak ontstaan. Volgens het magische principe van ‘Similia similibus curantur’ is de maretak daardoor ook een afweermiddel tegen de mare. Zij werd als bescherming tegen de mare in Zweden in huizen en stallen opgehangen. (5) De maretak is inderdaad een halve vampier of beter gezegd halfparasiet van de boom waarop zij groeit. Zij onttrekt water en voedingsstoffen aan de boom waarin zij zich vast heeft gezet, maar kan zelf het zonlicht opnemen via haar immer groene bladeren.

aeneas-golden-bough-print

De maretak als sleutel voor de ingang van de onderwereld

Ook in de Aeneïs van Vergilius (1e E vC) wordt er een connectie gelegd tussen de maretak en de reis naar de onderwereld. De held en stichter van Rome Aeneas moet een ‘gouden tak’ plukken voor de godin van de onderwereld Proserpina (Persephone) om toegang te kunnen winnen tot die wereld.

Deze tak wordt als volgt beschreven: a tree, through whose branches flashed the contrasting glimmer of gold. As in winter’s cold, amid the woods, the mistletoe, sown of an alien tree, is wont to bloom with strange leafage, and with yellow fruit embrace the shapely stems: such was the vision of the leafy gold on the shadowy ilex, so rustled the foil in the gentle breeze. Forthwith Aeneas plucks it and greedily breaks off the clinging bough, and carries it beneath the roof of the prophetic Sibyl.’ (6)

De gouden tak wordt herkend door de veerman Charon en Aeneas mag de onderwereld in. Later in het paleis van Pluto hangt Aeneas de gouden tak aan of boven de deur die toegang biedt tot de Elysische velden.

Volgens de grondlegger van de antropologie James Frazer lijkt de ‘gouden tak’ van Aeneas niet slechts op de maretak, maar is het gewoon de maretak! Vele schrijvers betwijfelen dit omdat de maretak groen en niet goud is. Maar Frazer wijst op de goudbruine tint die de plant krijgt als hij gedroogd wordt. (7) Ik wil ook wijzen op de maretak als drager van een grote hoeveelheid energie. Met het innerlijke oog is dit waar te nemen als een gouden gloed.

Druids&Mistletoemistletoewinter

De maretak en het ritueel van de druïden volgens Plinius

Plinius de Oudere (1e eeuw nC) schrijft in zijn Naturalis Historia o.a. het volgende over de maretak.

“De druïden beschouwen niets heiliger dan de maretak en de boom waarop deze groeit, op voorwaarde dat deze een eik is. Want ze geloven dat alles wat op deze bomen groeit vanuit de hemel gezonden is, en een teken is, gekozen door de God zelf. De maretak groeit slechts zeldzaam op een eik; maar als hij aangetroffen wordt, verzamelen de druïden hem met een plechtige ceremonie. Nadat de nodige voorbereidingen werden getroffen voor een offer en een feest onder de boom, verwelkomen ze de maretak als de universele genezer en brengen op die plaats twee witte stieren. Een priester, gekleed in een witte rok, klimt in de boom en snijdt de maretak af met een gouden sikkel en deze twijg wordt dan opgevangen in een wit laken. Ze geloofden dat een drankje gemaakt van maretak steriele dieren vruchtbaar maakt en dat de plant een remedie is tegen alle gif.”  (8)

In een andere passage vertelt Plinius dat de maretak verzameld moest worden op de eerste dag van de maan zonder het gebruik van ijzer en dat de plant de grond niet mocht raken, anders zou het zijn werkzaamheid verliezen. Op deze wijze helpt het o.a. tegen epilepsie en voor een betere bevalling. Deze passage gaat waarschijnlijk over Romeinse gebruiken, maar ook in latere kruidenboeken worden deze effecten aan de maretak toegeschreven. (9)

damblans

De esoterische betekenis van het ritueel

De Druïden wisten goed wat ze deden. Als ‘dru-wyd’ – kenners van de eik – wisten ze hoe een boom kon staan voor het ideale menselijke energetische systeem. De boom is als het ware een transformator tussen de krachten van hemel en aarde. (10)

Bij het Heilig huwelijk tussen de hemelgod en de aardegodin fungeert de kosmische boom in het midden van de schepping als fallus van de godheid die uiteindelijk binnendringt in de schoot van moeder aarde. (Bij een mannelijke aarde – zoals Geb bij de Egyptenaren – is het omgekeerd voor te stellen als fallus die binnendringt in het zwarte gat – het middelpunt van de nachthemel – waar de kosmische paal in gestoken wordt.) Zo kan de priester of druïde de energie opwekken tot heil van de gemeenschap. Het grote probleem is dat de mare –  zich voordoet als de grote moeder. Zij is echter slechts de mater materia: de moeder van de materiële schijnwereld. Hierdoor verliest de god (of zijn priester-plaatsvervanger op aarde) zijn energie/ sperma in een fata morgana. Hij verliest zijn energie in de schijnwereld van de materie. Hierdoor wordt de ultieme eenwording van man en vrouw een desillusie. De vrouw wordt tot een fatale vrouw, een vampier. Vanuit deze tragische ervaringen tijdens het magische ritueel om energie op te wekken van het ‘hieros gamos’ ontstond de mythe van de mare!

De maretak en het ik-bewustzijn

Daar waar de mare is geweest ontstaat de maretak; een samenballing van groene energie ontstaan uit vampirisme. Deze zit opgesloten in de materie, maar kan door druïden en tovenaars vrijgemaakt worden. Eén ding verschilde er tussen het systeem van een mens en dat van de boom: Het bewustzijn. In de vorm van de halfparasiet maretak dachten de druïden het equivalent van het ik-bewustzijn van de mens gevonden te hebben.

Dit bevrijden van de energie die opgesloten zit in de materie is een uiterst secuur werkje. In feite is het ritueel van het snijden van de maretak inclusief offers, witte gewaden en het gouden snoeimes, niets anders dan de veruitwendiging van een innerlijk proces. De druïde-tovenaar-sjamaan is de energetisch specialist. Hij stelt zich wit en zuiver op om het energetisch continuüm van zijn patiënt in te gaan. Hij vindt op een aantal plaatsen de vampiristische aanhechtingen van de demonen en snijdt deze af met behulp van de maanvormige gouden sikkel. Die sikkel staat voor de gecombineerde krachten van zon en maan, man en vrouw. Op het zelfde moment zullen een aantal waanbeelden en verstarringen bij de patiënt oplossen. Dit symbolische snijden van de maretak van de eik lijkt op een castratie omdat je voorbij de dualiteit en het man of vrouw zijn komt en dus bij het puur mens zijn. (11)

De maretak en ‘vallende ziekte’

Bij dit proces komt heel veel energie vrij die in de vampiristische aankleving of de maretak zit. Het is zaak deze energie te gebruiken voor het welzijn van de gemeenschap. Daarom mag de maretak de grond niet aanraken anders zal de energie door de aarde worden opgenomen. De folklore noemt diverse ziektes die door maretak zou worden genezen, met name de vallende ziekte wordt vaak genoemd. Zoals de plant tussen hemel en aarde groeit en de aarde nooit mag raken, zo zal de epilepticus – die maretak bij zich draagt – ook de grond niet meer raken. Hij zal niet meer vallen! (12)

druiden1

De grootste hoeveelheid energie komt van de flitsen van inzicht, de plotse momenten van bewustzijnsverruiming, als de god eventjes rechtstreeks contact heeft met de godin. Helaas wordt dit inzicht bijna direct weer opgeslokt door de illusie van de maretakwereld. Waardoor de gevangenschap in materie en gedachten voortduurt. Een verre echo hiervan vinden we in de folklore dat de maretak de bliksemkracht verzameld en daardoor het huis behoed voor blikseminslag en – daar weer uit voortvloeiend – voor brand.. (13)

De maretak als sleutel van alle sloten

De maretak als het ik-bewustzijn is een uiterst gevaarlijk wezen. Het is schijnbaar klein en onbetekenend, maar het zal uiteindelijk iedereen opslokken en gevangen zetten in deze schijnwereld die wij bewonen. Tegelijk is het ook de sleutel en het paspoort waarmee je de poorten van deze onderwereld in en ook weer uit kan gaan. Ook in de folklore wordt de maretak nog gezien als een plant die sloten zou kunnen openen. (14) Echter als je niet weet hoe deze sleutel te gebruiken dan kom je er wel in, maar niet meer uit. Dat is de tragedie van Balder, hij hanteerde de tak niet als sleutel of als wichelroede, maar hij werd er – naïef en schuldeloos als hij was – onwetend en ongewild door doorboord, overmand. Zijn broer Höd kon niet achterblijven en moest ook de onderwereld in. Zij zijn twee kanten van de medaille, een lichtende en een donkere kant van de mens en van het jaar. Beiden zijn uit de directe ervaring en in de afstandelijke wereld van materie en gedachten gevallen.  Zij zijn in de schijnwereld van de mare en haar tak gevangen en hebben geen idee hoe zij hier weer uit moeten komen. In deze zin is het verhaal van Balder een zondevalverhaal.

368px-Each_arrow_overshot_his_head_by_Elmer_Boyd_SmithBalder-gedood-met-maretak-239x300

De maretak is een allesgenezer

De maretak wordt door Plinius een allesgenezer genoemd en zo werd hij in de negentiende eeuw nog steeds betiteld in de Keltische landen. (15) Als het ik-bewustzijn zijn hechting aan de wereld van materie en gedachten, oftewel de mare/ illusiewereld verliest, dan kan dit – nu onthechte – individuele bewustzijn als kracht worden ingezet. Het wordt een kracht waarmee alle illusies van het tijdelijke ontmaskerd worden. Zo kunnen alle ziektes die behoren bij het tijdelijke lichaam ermee worden genezen. Het grote offer is dan weliswaar de desidentificatie en onthechting van materie en gedachten die behoren bij dit lichaam en al zijn tijdelijke genoegens. De druïden konden dit en sneden de maretak-vampier af van de boom en daarmee van zichzelf of van de gemeenschap. Zij konden naar eigen wil en op hun eigen tijd de reis naar de andere kant maken. Zowel voor Balder als voor het gros van de mensheid is de illusie van de maretak te sterk en zal het moment van inzicht en daarmee de verlossing pas plaatsvinden na het Ragnarok, na het einde der tijden.

1) Robert Graves – The white goddess p.249 De maretak als behorend bij de dag tussen de jaren is met name zijn theorie, maar gretig overgenomen door vele paganisten.

Mijn verhaal over zoenen onder de maretak lees je hier: http://wp.me/p26qJo-84

2) Snorri Sturluson – Edda (vert. M. Otten) p.72 (Gylfaginning) De beschrijving klopt niet. Het is sterk de vraag of de IJslandse dichter wel wist hoe maretak er uit zag. Maretak is niet inheems in IJsland.

Edda (vert. M. Otten) p.7 (Völuspa vs 31-32)

3) Snorri Sturluson – Edda (vert. M. Otten) p. 71-74

4) Een van de gedichten uit de poëtische Edda gaat hierover: ‘Baldrs Draumar’

5) Decleene en Lejeune – Compendium van rituele planten  p. 722

http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/maretak (In het volksgeloof bereed de mara niet alleen de slapenden, hun daarbij angstige dromen bezorgend, maar verwarde ze ook de manen van paarden tot kluwens, evenals de takken en twijgen van bomen.)

6) Aeneas – Vergilius boek 6 vs. 183

7) James Frazer – The golden bough p. 703 Frazer beschrijft een uitgebreide theorie over Balder en de maretak met verregaande consequenties. Die kan je hier lezen: http://www.sacred-texts.com/pag/frazer/gb06500.htm

8) Decleene en Lejeune – Compendium van rituele planten

9) James Frazer – The golden bough p. 662

Blöte-Obbes – Bomen en struiken p. 72

10)  http://www.etymonline.com/index.php?term=druid
In mijn boek: ‘De symboliek van bomen’ schrijf ik meer over deze sacrale functie van de boom.

11) Graves – the white goddess p. 284

12) Hierbij kan je ook denken aan de sterke ‘mana’ of kracht die sacrale koningen hebben die daarom altijd gedragen moeten worden, hun voeten mogen de grond niet raken, zodat ze hun kracht niet kwijtraken aan de aarde.

James Frazer – The golden bough p.662

13) James Frazer – The golden bough p.662

Decleene en Lejeune – Compendium van rituele planten p. 715

14) Blöte-Obbes – Boom en struik 71

15) James Frazer – The golden bough p.661

Advertenties

De Heiligenberg; een heidense cultusplek bij Amersfoort?

Ten zuiden van de stad Amersfoort ligt een kleine heuvel genaamd de Heiligenberg. Deze plek is vanwege zijn ontstaanslegende zeer bijzonder. Het verhaal gaat namelijk dat deze heuvel ergens in de vijfde eeuw is opgeworpen door de heilige Ursula en haar 11000 gezellinnen. Ook wordt er beweerd dat de heuvel dienst deed als vergaderplaats voor heksen, hier zou de heksensabbat gevierd worden! (1) Ook nu nog zeggen wichelroedelopers dat de heiligenberg een krachtplek is. Door alle schaarse gegevens op een rijtje te zetten rees bij mij het vermoeden dat de Heiligenberg eerder een heidense berg is..

Heiligenberg_leusden

(De Heiligenberg inclusief villa in de 19e eeuw)

De legende van Ursula en haar elfduizend gezellinnen

Ursula was een Engelse prinses die net tot het christendom was bekeerd. Tegen haar zin in moest ze van haar vader trouwen met een heidense prins. Ze kreeg nog wel van hem gedaan dat ze eerst op bedevaart mocht naar Rome. Hier nam ze dan ook alle tijd voor. Toen de maagden op een bootje in de Noordzee dobberden bedachten ze hoe fijn het zou zijn om te dansen. Ze dansten vervolgens net zo lang op de golven tot er vaste grond onder hun voeten verscheen. Dit werd het Noordzee-eiland Helgoland, oftewel heilig land. (2) Toen zij langs Amersfoort kwamen op hun bedevaartstocht richting Rome was ze behoorlijk moe en ging rusten. Maar haar maagden waren onvermoeibaar en wierpen de Heiligenberg op om als klooster te dienen. Er naast ontstond een kuil die zich vulde met water. Deze vijver werd het Zwanenwater genoemd. Dit zou op zich nog niet onmogelijk zijn geweest, ware het niet dat de sage expliciet stelt dat zij dit deden met hun vingerhoedjes! In een andere versie van de legende wordt verteld dat het niet de gezellinnen van Ursula waren, maar God zelf die de heuvel deed ontstaan om als hoofdkussen te dienen voor de vermoeide Ursula tijdens haar lange pelgrimstocht. Op de terugweg werd zij bij Keulen vermoord door Atilla de Hun. De beenderen van Ursula en haar 11000 gezellinnen zijn nog steeds in die stad te bewonderen. De enige die deze ramp overleefde was Cunera. Zij werd door een hoofdman genaamd Radboud onder zijn hoede genomen vanwege haar schoonheid. Echter zijn vrouw werd jaloers en vermoorde haar stiekem in een paardenstal. Ook Cunera heeft een heuvel aan haar gewijd gekregen; de Cuneraberg bij Rhenen. (3)

Ursula4Ursula2

(Ursula en haar 11000 gezellinnen gaan aan boord)

Graven met vingerhoedjes

Het idee dat je een heuvel kan maken door te graven met vingerhoedjes en dan ook nog voor de vage reden dat die heuvel een goede rustplek of zelfs hoofdkussen zou zijn voor een heilige, intrigeerde mij. Dat het opwerpen van een heuvel – als je slechts vingerhoedjes hebt om mee te graven – volslagen waanzin is, kan iedereen bedenken. Dus moest er iets anders aan de hand zijn. Iets wat de heuvel in een heel ander licht plaatst! De Heiligenberg is namelijk mogelijk een heidens cultusoord geweest, gewijd aan een plaatselijke godin. Hiervoor is geen rechtstreeks bewijs te vinden, maar wel een massa aanwijzingen en vreemde toevalligheden. (4)

Ten eerste is er de plek zelf. In de twaalfde eeuw werd die door Alpertus van Metz omschreven als ‘een heuvel ontoegankelijk aan alle kanten; aan één kant snijdt een modderige rivier (de Eem, nu de Heiligenbergerbeek), aan de andere kant een ononderbroken en zeer breed moeras, elke toegang af’. Dit doet me denken aan vergelijkbare eilanden als het eiland Sein in West-Bretagne, dat nog tot in de zeventiende eeuw een college van negen heidense priesteressen herbergde, het eiland Alyscamps in de Rhône en het bekendere pré-christelijke cultusoord Glastonbury. (5) Deze staat ook bekend als het eiland Avallon en werd ooit omgeven door moerassen. Volgens de legende werd deze plek bestierd door drie of negen priesteressen. Het is opmerkelijk dat ook Helgoland, het heilige eiland in de Noordzee, in een Friese sage voorkomt als opgeworpen door Sint Ursula en haar gezellinnen. Net als met de Heiligenberg ontstaat het heilige land op wonderbaarlijke wijze. Ook dit eiland was vroeger een heidens cultusoord. Er moet hier volgens Tacitus een tempel gewijd aan de godin Hertha hebben gestaan. (6) Vaak werden dergelijke heidense heilige plekken overgenomen door de christenen. Er werd dan op die plek een klooster of kerk gebouwd. Op de Heiligenberg werd in de tiende eeuw door bisschop Ansfridus een kapel gesticht, die later werd uitgebreid tot een klooster. Tot in de zestiende eeuw stond op de Heiligenberg een proosdij die bewoond door monniken. (7)

Vingerhoedskruidvingerhoedskruid (1)

Vingerhoedskruid

Ten tweede is er de legende. Nooit kan je een heuvel opwerpen slechts met vingerhoedjes. De heuvel is trouwens op een natuurlijke wijze ontstaan. Hij is opgewaaid door de wind tijdens de laatste ijstijd. Maar misschien kan je hem wel heilig maken! Want ging het hier om het naaigerei of ging het om de plant het vingerhoedskruid, of ook wel kortweg het vingerhoedje genoemd? Deze plant staat bekend om zijn giftige werking. Eén vingerhoedje zou genoeg zijn om je hart stil te doen staan. Maar de wijze vrouwen van weleer wisten maar al te goed van de werkingen van verschillende kruiden.  Ze wisten welke geneeskrachtig waren en ook welke hallucinogeen zijn. In de Ierse folklore heet de vingerhoed ‘folks’ glove‘ oftewel handschoen van het elfenvolk. Het verhaal gaat dat iemand die een bloem van het vingerhoedskruid op zijn hoed draagt en gaat slapen op een elfenheuvel (meestal een prehistorische grafheuvel) ´s-nachts de heuvel open zal zien gaan. Ook sint Ursula en haar gezellinnen sliepen naast of op de heuvel en vanaf dat moment werd de gewone heuvel een heilige berg! (8)

Zwanenjonkvrouwen

Ik heb het vermoeden dat de legende van Ursula een bedekte toespeling is naar een tijd waarin priesteressen met gebruik van kruiden, zoals het vingerhoedskruid, trancereizen maakten naar de ‘Andere wereld’. Een andere aanwijzing daarvoor is de naam het Zwanenwater voor de waterplas tegenover de berg. Deze zou door het graven met de vingerhoedjes ontstaan zijn. De zwaan is de vogel bij uitstek in de heidense symboliek die de mensenziel helpt bij de grote oversteek van deze wereld naar de Andere wereld. We vinden dit bijvoorbeeld terug in het oeroude kinderliedje “Witte zwanen, zwarte zwanen, wie gaat ermee naar Engeland varen?”. Hierbij is Engel-land het land der Engelen of anders gezegd het rijk der doden. (9) Ook Ursula is een prinses uit Engeland. Toevallig? Ik denk van niet. Het scheppen van een heilige berg is het werk van jarenlange meditatie, rituelen en trancereizen door de priesteressen van de Godin om op die plek de wanden tussen deze en de Andere wereld dunner te maken. Mensen konden hier ter bedevaart komen voor genezing van hun ziekten of om de krachten van de natuur te vieren.

ursula3

Ursula en de beer

Ursula heeft historisch gezien waarschijnlijk nooit bestaan. Zij is uit de heiligenkalender geschrapt. De etymologische betekenis van haar naam is beertje (denk aan het Franse ‘ours’ voor beer). Geen vreemde naam voor een Britse prinses uit de vijfde eeuw. Zeker gezien dat Arthur – de legendarische 6e-eeuwse koning van Engeland – ook beer betekent! Ursula zou prima de christelijke vervangster geweest kunnen zijn van een berengodin zoals de Keltische Artio of de Griekse Artemis; meesteres der dieren. Ook Artemis was een vrije en maagdelijke vrouw die door de wildernis trok vergezeld door haar vriendinnen. (10)

Muri_statuette_group_-_Artio

(Beeldje van de godin Artio gevonden vlakbij de berenstad Bern)

Ursula en vrouw Holle

De benaming Heiligenberg en de oudere naam Hohorst doen ook denken aan vrouw Holle oftewel de godin Holda. De godin Holda woont in de holle berg en zou dus een prima woonstee in de Heiligenberg kunnen hebben. Temeer als je weet dat zowel Holda gezien wordt als de beschermster der zielen en Ursula wordt voorgesteld met vele kleine gedaantes die zich verschuilen onder haar mantel.

UrsulaUrsula-and-the-Holy-Virgins1

Dat Holda in Christelijke tijden wellicht een nieuw leven is gaan leiden als de heilige Ursula kan je ook afleiden aan haar berg in Duitsland; de Hörselberg. In de Tannhäuserlegende wordt deze berg vermeld als de woonplek van Venus of Holda. De naam Hörsel of ook wel Ursel is echter van zichzelf al een godinnennaam en is mogelijk later verbasterd tot Ursula!  De relieken van de Heilige Ursula werden tentoongesteld in Keulen. Deze stad was niet toevallig ook de meest populaire plaats voor heksensabbats in oude sagen. Zo is de bedevaart van Ursula te zien als een aanwijzing voor de aanwezigheid van een heidense cultische plaats! (11)

Conclusie

Zo werden de godinnen van vroeger gemaakt tot heiligen of tot aanvoerders der heksen. Tegelijkertijd werden de priesteressen van de oude religie de kwade heksen en duivelaanbidders van de Christelijke periode. Sommige schrijvers interpreteren de reis van Ursula als de reis van de maangodin in haar maanschip door de nachthemel, waarbij de sterren haar gevolg van 11000 gezellinnen zijn. (12) Tegelijk is Ursula als berin te associëren met het sterrenbeeld Ursa Maior oftewel de Grote Beer. Dit sterrenbeeld wordt ook wel gezien als een schip of wagen van vrouw Holle die als wilde jageres de zielen aanspoort om zich over de hemel- of dodenweg (die dezelfde is als de Melkweg) te spoeden naar het zwarte gat bij de poolster vanwaar zij naar de andere kant kunnen. Deze hemel/dodenwegen liggen tegelijkertijd ook gewoon op aarde en verbinden sacrale plaatsen met elkaar. Wie reist op zo’n weg, is op dat zelfde moment bezig met een zielereis. Als pas gestorvene maakt iedereen die reis, maar als pelgrim ben je al even buiten de gevestigde orde. De reis die je maakt gaat van krachtplaats naar krachtplaats. Ook de christelijke middeleeuwse pelgrimages gingen niet in een lijn naar het grootste heiligdom, maar deden onderweg allerlei kleinere bedevaartsoorden aan. (13) Ursula is te zien als een vrouwelijke pionier van alle pelgrims! Zij maakt door haar aanwezigheid zelf de plaatsen heilig. Dit doet ze in ieder geval door te dansen en te slapen en mogelijk door een semidood. Zo is zij de godinnelijke – of in ieder geval heilige – voorgangster, die samen met haar gezellinnen de wereld sacraliseert en de sluiers tussen hier en daar verdunt door middel van diverse technieken van trance en extase.

Abe van der Veen

http://www.abedeverteller.nl

[Je vind de heuvel direct achter Heiligenbergerweg 5 Leusden; Villa ‘de Heiligenberg’, dit terrein is helaas privé, maar als je het ter plekke vriendelijk vraagt, kan je de heuvel wel bezichtigen..]

1) Sinninghe – Utrechts sagenboek p. 26 en 224

Wim de Gans – De Heiligenberg in tijdschrift De Kroniek dec. 2002 p.4

2) Friese mythen en sagen – J.P. Wiersma p. 247

3) In een latere versie van het verhaal wordt het opwerpen van de Heiligenberg gedaan met theelepeltjes. Maar thee werd er in de vroeg middeleeuwse tijd nog niet gedronken.

De sage van Ursula is verder best wel hilarisch. In Keulen werd een Romeins grafveld gevonden wat diende als groeve voor duizenden relieken van het zogenaamde heilige gebeente van Ursula en haar gevolg. De Roomse kerk kon er een erg goed handeltje mee doen..

http://www.kerkpleinamersfoort.nl/modules.php?name=News&file=article&sid=2928

http://www.cuneralegende.nl/pages/legende_index.html

4) Ook Sinninghe (p. 26) noemt deze mogelijkheid in zijn Utrechts sagenboek.

5) De Diversitate Temporum – Alpertus van Metz 1123 AD Geciteerd uit: Wim de Gans – De Heiligenberg in De Kroniek dec. 2002 p.4

Robert Graves – The white goddess voor andere cultische eilanden

6) In andere bronnen is het eiland gewijd aan de God Forseti

http://www.theodora.com/encyclopedia/h/heligoland.html

http://www.historieleusden.nl/foto’s/foto’s_heiligenberg-1.htm

Tacitus – De Germania H. 40 Nor in one of these nations does aught remarkable occur, only that they universally join in the worship of Herthum; that is to say, the Mother Earth. Her they believe to interpose in the affairs of man, and to visit countries. In an island of the ocean [ Helgoland?] stands the wood Castum: in it is a chariot dedicated to the Goddess, covered over with a curtain, and permitted to be touched by none but the Priest. Whenever the Goddess enters this her holy vehicle, he perceives her; and with profound veneration attends the motion of the chariot, which is always drawn by yoked cows. 

7) Ansfried (of Ansfridus) was in de 10e eeuw een vooraanstaand edelman. Hij was graaf van Hoey en had zich een dapper krijger getoond in dienst van de keizer van het Heilige Roomse Rijk. Toch voelde hij zich meer tot een geestelijk leven aangetrokken. Zo kwam het dat de keizer hem benoemde tot bisschop van Utrecht. Ook dat was hem niet vroom genoeg en zo kwam het dat hij zich begaf naar onbewoonde en moerassige streken ten oosten van Utrecht. Hij liet zich met een bootje overzetten naar de Hohorst, een heuveltje ten oosten van een moerassige rivierarm (de latere Heiligenberg, nu te vinden naast de Heiligenbergerbeek) en stichtte daar een (wellicht benedictijner) kloostertje. Daar verbleef hij in armoede als eenvoudig monnik samen met 12 andere monniken. Hij combineerde dit wel met zijn werk als bisschop in Utrecht en hielp aldaar de zieken en de armen. Zelf was hij de laatste jaren van zijn leven blind, maar toch bleef hij doorgaan met zijn nobele werk. Zijn grote rijkdom schonk hij aan de armen. Vlak voor zijn dood zag hij een visioen –  ondanks zijn blindheid – een lichtend kruis in zijn cel. Daarna stierf hij in zijn klooster op de Hohorst in een geur van heiligheid. Dit gebeurde 3 mei 1010 in zijn zeventigste levensjaar. Direct na zijn overlijden brak er een ruzie uit over zijn lijk. Men zag wel in dat het heilige gebeente van Ansfried een kostbaar bezit zou zijn. Als reliek kon het vele pelgrims trekken en mogelijk door zijn heiligheid wonderen verrichten. De monniken van de Hohorst wouden Ansfried op de heuvel begraven en ook zijn dochter Benedicta meende dat dit het beste zou zijn. De kanunniken van utrecht waren echter direct na het overlijden naar de Hohorst gekomen om zijn lijk op te halen. Daarvoor hadden ze ook soldaten meegenomen. Terwijl hier nog heftig over werd geruzied, brak er plots brand uit. (al dan niet met opzet aangestoken) In de daaropvolgende verwarring zagen de Utrechters hun kans schoon  en namen het lijk met zich mee. De monniken van de Hohorst zagen dit en wilden met de Utrechters op de vuist gaan, maar voor het tot een bloedvergieten kwam, stortte Benedicta zich tussen de partijen en smeekte hen het vechten te staken. Zo konden de kannuniken van Utrecht toch nog hun geliefde heilige Ansfried meenemen en in de stad in de Domkerk begraven. Ansfried werd de tot heilige verklaarde sint Ansfridus en de Hohorst werd de Heiligenberg. Vrij snel na zijn dood (ca. 1050) werd het klooster op de Heiligenberg opgeheven en verkleind tot een proosdij. Deze heeft daar gestaan tot in de zestiende eeuw. Nu zijn in de bodem van de heuvel slechts wat restanten van een tegelvloer van dat oude klooster te vinden en dat is alles..

8) Blöte-Obbes – De geurende kruidhof p. 238

Froud en Lee – De elfen

http://en.wikipedia.org/wiki/Digitalis

9) Een ander voorbeeld zijn de Walkuren. Dit zijn zwanenjonkvrouwen, dienaressen van Odin, die de gevallen strijders naar het Walhalla brengen.

Uyldert – Verborgen wijsheid van oude rijmen p.66

http://www.jmouders.nl/Themas/Vrije-Tijd/Vrije-Tijd/De-dubbele-bodem-van-Kortjakje.htm

10) Baring-Gould – Curious myths of the middle ages p. 185-187

Walker – Encyclopedia of myths and secrets p.414 (Horsel) en p. 1030 (Ursula)

In de heidense tijd werd een berenhuid gedragen en de berengod(in) aangeroepen om tot een wilde extase te komen. Ook kon je die woestheid oproepen door een wolvenhuid te dragen om de wolvengod aan te roepen. Zowel bij de Berserker (berenshirtdragers) als bij de Ulfhedr (wolvenhuiddragers) gaat het dan om Wodan de wilde jager en mogelijk ook om de wilde jageres Holda.

11) Baring-Gould – Curious myths of the middle ages p. 185-187 (De etymologie tussen Hörsel en ursula is natuurlijk later betwijfeld. Bv. in Owens college Historical Essays p.35 e.v.)

Walker – Encyclopedia of myths and secrets p.414 en p. 1030

12) John Fiske – Myths and myth-makers: Old Tales and Superstitions Interpreted by Comparative Mythologyp. 78 op.cit.:

The sainthood of St. Ursula is distinctly doubtful, and the number of her retinue, eleven thousand, has been proved to be an error in monkish calligraphy. St. Ursula is, indeed, the Teutonic goddess Ursa, or Hörsel. In many parts of Germany a custom existed during the Middle Ages of rolling about a ship on wheels, much to the scandal of the clergy, and this undoubtedly points to moon-worship, the worship of Holda, or Ursula, whom German poets of old regarded as sailing over the deep blue of the heavens in her silver boat. A great company of maidens, the stars, follow in her train. She is supposed, her nightly pilgrimage over, to enter certain hills.

Zie ook noot 6 over Tacitus

13) Zie bv. de boeken van van Herwaarden (over boetebedevaarten) , Koldeweij (heiligen in de modder) of Thiers (bedevaart en kerkeraad) .

Zie ook: Hero Tales and Legends of the Rhine – Lewis Spence

Thus in the later guise of Venus she entered the Hörselberg in Thuringia, in which she imprisoned the enchanted Tannhäuser, and there is good reason to believe that she also presided over the Ercildoune, or Hill of Ursula, in the south of Scotland, the modern Earlston, after which Thomas the Rhymer took his territorial designation, and whose story later became fused with her myth in the old Scottish ballad of Thomas the Rhymer. Thus we observe how it is possible for a pagan myth to become an incident in Christian hagiology.

De geheime symboliek van het hart

Met Valentijn worden vele hartvormige dozen chocola, rode rozen en roze gekleurde kaarten overdekt met hartjes uit naam van de liefde aan beminden gegeven. Het hart zal bonzen, kloppen, smelten of breken en dat allemaal uit naam van de heilige Valentijn. Het hart – eventueel doorboort door een pijl – is op 14 februari alomtegenwoordig.

Maar er is iets vreemds aan de hand met het hart en zijn symboliek. Het hartje lijkt namelijk nauwelijks op een werkelijk menselijk hart! Sommige dierlijke harten komen iets meer in de buurt, maar er is slechts één locatie van het menselijk lichaam die duidelijk overeenstemt met de vorm van het hart: de billen. Niet zomaar billen, maar de ronde billen van een vrouw, als je ze bekijkt als zij op haar buik ligt.

2058c3e8fc4b11e1a9d822000a1e9de9_6 - kopietumblr_ldune9fV6n1qznepvo1_500

Volgens sommige wetenschappers zou ook de omtrek van de vagina in opgewonden toestand een hartvorm hebben en ook de onderkant van de eikel zou die vorm hebben. Zo krijgt het samensmelten van harten wel een heel pregnante betekenis!

Het hartsymbool wordt doorboord door de pijl van de Griekse god Eros (voor de Romeinen Amor of Cupido). Zo beelden we het af als we verliefd op iemand zijn, of onze liefde voor iemand willen kerven in een boom. Hierin is duidelijk de symboliek van de coïtus te herkennen, de fallische pijl doorboort het vulvaïsche ‘hart’. Eros is de god van de erotische aantrekkingskracht..

Zo lijkt het er op dat ons symbool voor liefde, een meer erotisch begin had. Hierbij moeten we niet vergeten dat seksualiteit in de Oudheid ook sacraal kon zijn, gewijd aan god en godin. Dan zijn deze billen een heilige ingang. (1)

220px-Cupidon arrow-and-heart

Aphrodite met de mooie billen

Om dit te begrijpen moeten we een anekdote vertellen over de moeder van Eros; de liefdesgodin Aphrodite. Van haar wordt gezegd dat er één tempel heeft bestaan die gewijd was aan haar billen! Dit was de tempel van Aphrodite Kallipygos (oftewel met de mooie billen). Het zou de enige tempel zijn, die ooit gewijd is aan een lichaamsdeel. Dat laatste is maar zeer de vraag. (2)

Als je een tempel of kerk ziet als de schematische weergave van het lichaam van moeder aarde kan je net zo goed postuleren dat er een heleboel tempels  gewijd zijn aan een lichaamsdeel, of beter gezegd een heel lichaam! De ingang is dan te vergelijken met de vrouwelijke genitalia! (3)

Kallipygos3(Het beeld van Aphrodite Kallipygos oorspronkelijk 3e E vC)

Venusheuvel en moederkerk

De plaatsen die gewijd waren aan de grote godin, zeker in haar liefdes- en vruchtbaarheidsaspect noemde men in de middeleeuwen venusheuvel of ‘mons veneris’. Niet toevallig ook de naam van de schaamheuvel van de vrouw. Aphrodite Kallipygos, was meer regel dan uitzondering. De grot in deze berg leidde naar een tuin der lusten, een aards paradijs. Natuurlijk leidden al deze lusten voor de middeleeuwer uiteindelijk naar de hel. Maar hel is een andere naam voor die onderwereld van moeder aarde. (4)

Master_Taking_of_Tarento_-_Triumph_of_Venus_(Louvre).jpeg

(De middeleeuwse Venus met haar vele aanbidders. Let op de significant geplaatste stralen en ook op de yoni-vorm waarin zij staat)

Later heeft men het over ‘de heilige moederkerk’. Het is geen grote gedachtensprong om in de vorm van de kerk de baarmoeder van de Grote godin te herkennen. Aanwijzingen hiervoor zijn – naast het idee van een moederkerk – de vele malen dat er boven kerkdeuren in met name Ierland een afbeelding te vinden is van een vrouw die trots haar vagina tentoon spreid. Zij houdt deze zelfs wijd open met haar beide handen! Dit ornament heet de ‘sheela-na-gig’. In het onderstaande voorbeeld vinden wij de associatie met het hart terug.

Sheela-na-gig Sainte Radegonde, France

Het hart en moeder aarde

Het woord hart is verwant aan Hertha of Ertha. Dat is de naam die Germaanse stammen aan moeder aarde gaven. De Romeinse geschiedschrijver Tacitus noemt het zo: ‘Niets bijzonders gebeurt er bij deze stammen (van Noord Duitsland) behalve dat zij zich verenigen in de aanbidding van Hertha (Ertha) oftewel moeder aarde’.  (5)

Het symbool van het hart stond voor de ingang naar het binnenste van moeder aarde. Dat kon een grot zijn in een sacrale heuvel, een poort van een tempel, maar ook de vagina zo die te zien is tussen de billen en benen van een vrouw. (6)

Het hart is ook etymologisch verwant aan haard. Beiden staan symbool voor het vrouwelijke centrum. Beiden zijn het middelpunt, de focus waar alle aandacht zich op richt, maar ook van waaruit alles ontstaat! In dit geval gaat het niet om de billen, maar om het bonzend hart als centrum wat diep binnenin je zit. (7)

De dans van het kloppende hart

Het is bijzonder interessant om te zien hoe het bonzen en kloppen van het hart, te verbinden is met die van de lager gelegen regionen. Dit bonzen van het hart is te zien als het ritme van de scheppingsdans. In de Indische Upanishaden wordt gezegd dat de ziel in het hart danst als een klein mensje en daardoor horen wij het bonzen van ons hart, alsof het een trommel is. Tegelijkertijd is de ziel één met de dansende Shiva die danst in het hart van het universum. De hartslag is het ideale ritme voor dans, poëzie en seks oftewel voor creatie. Het hart is voor de Indiërs het centrum van het universum. De yogi’s noemen het ‘Chidambaram’, de grot van het hart. Door diep in zichzelf te keren kan de yogi de hartslag van het absolute horen. Binnenin dit hart danst de ziel. Hierin danste ook hun god Shiva en maakte met zijn bewegingen de voor ons zichtbare kosmos. Ook de Griekse godin Eurynome maakte al dansend de kosmos.. De dans van de duistere Indische godin Kali dreigde juist de wereld te vernietigen. (8)

shiva_nataraja_musee_guimet_25971Eurynome

(De dansende Shiva links en Eurynome rechts)

Karnen van het maanbloed

Je kunt zeggen dat de mens dit scheppend dansen nadeed in haar sacrale dans. Voor de oude Egyptenaren was dit letterlijk zo. Daar bestond het geloof dat het menstruatiebloed uit het hart naar beneden stroomde en daar het kind vormde, zowel het lichaam als de ziel. Deze theorie stamt nog uit de tijd dat men zich nog niet bewust was van de rol die de man in de voortplanting speelde. Elke vrouw vormde het kind in haar baarmoeder door daar het magische maanbloed te karnen. Dit deed ze door ritmische heupbewegingen te maken, waardoor het menstruatiebloed tot een foetus kan stollen. Dit ‘maanbloed’ kwam rechtstreeks uit het hart. Oude benamingen voor het kind als mijn hartebloed en bloedjes van kinderen en ‘het kind onder het hart dragen’ voor zwangerschap duiden op dit geloof. (9)

De weging van het hart op de schaal van Maat

Bij de Egyptenaren heet het hart ‘ib’ en is een van de belangrijkste van zeven (of vijf) zielen die de mens heeft (naast de Sheut, Ren, Ba en Ka). Het woord ‘ib’ betekent niet alleen hart, maar ook dansen en wordt dan afgebeeld door een dansend figuurtje. Het is de zetel van het gevoel, maar ook van het verstand en nog vele andere eigenschappen. In de Egyptische mythologie legt deze ‘ib’ hart-ziel na zijn dood een reis af in de onderwereld waar zij uiteindelijk wordt gewogen op een weegschaal.

maat-scales-justice0

In de ene schaal ligt de veer van de godin Maat, in de andere een hart als symbool van de ziel. Maat (Godin van waarheid en orde; de juiste maat der dingen) en Anubis staan ernaast en controleren het gewicht van de hart- ziel. Als zij net zo licht is als de veer dan kan zij door naar de volgende wereld. Zo niet dan wordt het onmiddellijk door een monster verorbert. Dit monster heet Ammit; ‘zij die harten verorberd’ of de verzwelger. Zij wordt afgebeeld als een krokodil met een leeuwenlijf en het achterste van een nijlpaard. Mogelijk is zij te zien als de godin in haar donkere gedaante. In de piramideafbeeldingen lijkt dit hart niet op ons hart symbool. Het schijnt wel te lijken op een schapenhart! (10)

egyptian heartsheart_wings

(Afbeelding links Egyptische hartamuletten. Eentje heeft de scarabee – als teken van wedergeboorte – er op staan)

Het hart van lust èn liefde

Zo is het hart het symbool van de ingang van het sacrale lichaam van moeder aarde. Wie dit binnengaat betreedt een magische, heilige plek. Dansen en vrijen is hier allesbehalve plat vermaak, het is een gewijde liefdesdaad. Het is de daad van het nader brengen van de grens naar het centrum en de drempel naar het midden. Iets wat alleen kan met open harten vervuld van liefde.

De gevederde pijl doorboort het hart. De onderwereld wordt betreden. De dans van het kloppende hart kan beginnen. Met de ronde bewegingen van de heupen van de vrouw en de ritmische stotende bewegingen van de man. Uiteindelijk smelten het mannen en vrouwenhart in het hart-ziel-centrum samen. Een kleine dood vindt plaats, een ziel wordt gewogen, het hart tegenover een veer. Even houdt de hele kosmos haar adem in, tot het oordeel wordt geveld: Het hart wordt verzwolgen, een nieuwe cyclus kan beginnen, de ziel kan opnieuw geboren worden. Een derde hart begint onhoorbaar, doch voelbaar te kloppen onder het hart van zijn moeder.  (11)

Abe van der Veen

http://www.abedeverteller.nl

1) ‘Op zijn hondjes’ was altijd het meest bedreven standje vòòr de missionarispositie gepropageerd werd, vanuit een mannelijk superioriteitsdenken.

Desmond Morris – Allemaal mensen p. 205

C. Blackledge – Het verhaal van V p. 80

http://www.godlikeproductions.com/forum1/message982266/pg1

2) De Griekse godin van de liefde is, bij de Romeinen Venus genaamd

D. Morris p. 200

3) Blackledge p.79

B. Walker – Dictionary of symbols and sacred objects p.99

http://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Callipyge In het verhaal van Athenaeus wordt verteld van twee arme zusjes die ruzie hadden  wiens billen de mooiste waren, een voorbijganger mocht beslissen. Naderhand kon de rijke man die mooie billen niet uit zijn hoofd krijgen. Hij en zijn broer trouwden de twee zussen. Die in dankbaarheid voor dat feit een tempel oprichten voor de godin met de mooie billen; Aphrodite Kallipyge

Ook de tempel in Delphi – die voordat zij van Apollo werd, een tempel van Gaia was – is zo’n lichaam van moeder aarde complex. Een duidelijke aanwijzing daarvoor is de ‘navelsteen’ die bij de ingang ligt. Deze ‘omphalos’ (betekend navel of kleine fallus) is veeleer een clitoris.

Omphalos (De omphalos van Delphi)

4) Later werd dit verduiveld en de ingang naar het land van Venus werd ‘des duvels cutte’ (vreemd genoeg ook een scheldnaam voor een hunebed in de ME) of de kont/ cunt van de duivel, maar waarschijnlijker van de moeder of grootmoeder van de duivel.. Deze duivelskont als ingang naar de hel vinden we soms afgebeeld in schilderijen over het Laatste Oordeel. De middeleeuwse minnezanger Tanhäuser belandde in de berg of heuvel van vrouw Venus. Ook rond zwervende gesjeesde studenten (vaganten) beweerden dat ze in die ‘berg’ geweest waren. Hel, komt van Hel, Hella, Holda of ook wel vrouw Holle, de onderwereldgodin van de oude Germanen.

5) Tacitus – De Germania http://www.pitt.edu/~dash/ertha.html

6) K. Logghe – Tussen hamer en staf p.113 Een ander belangrijk moeder aarde symbool is de vorm van het hoefijzer.

Het hart teken is ontelbare malen te vinden als ornament op smeedwerk en houtsnijwerk op deuren, hekken en geveltekens. Mogelijk begon dit gebruik toen men nog weet had van de oorspronkelijke betekenis.

7) http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/hart

8) B. Walker – Dictionary of symbols and sacred objects p. 174, 317

B. Walker – Encyclopedia of myths and secrets p. 376

http://en.wikipedia.org/wiki/Nataraja

Ook de duistere godin Kali is een danseres, maar deze dans is juist een extase van vernietiging en slachting. Pas als Shiva – haar echtgenoot – tussen de slachtoffers gaat liggen en zij haar voet op zijn borst zet komt zij eindelijk tot rust.. http://en.wikipedia.org/wiki/Kali

9) Dit stuk is wat speculatiever, ik heb de bronnen van Walker namelijk niet kunnen vinden.. Maar te interessant om weg te laten!

Walker – Encyclopedia p. 375

Walker – Dictionary 175 p. 275

Ook de maan heeft in het oergeloof een rol bij de vorming van de foetus. Zielen zouden op de maan wonen en van daar uit indalen in het lichaam. Het tonen van de billen is ‘mooning’; de maan laten zien. Wie haar maan laat zien, geeft daarmee aan dat ze een kindje wil maken! Later werd dit ‘mooning’ een obsceen gebaar.

In een 9e eeuwse kloostercodex uit Mainz komt het hoofdstuk voor ‘Over dat ze geloven dat vrouwen de maan  kunnen belezen, zodat ze mensen het hart uit kunnen nemen. We kennen helaas alleen de titel van dit hoofdstuk..

10) Budge – Egyptian Language p.44

http://www.egyptianmyths.net/heart.htm  http://en.wikipedia.org/wiki/User:The_Land/Weighing_of_the_heart

11) De tantra brengt de beide harten samen. Het opent het hart van de man en de vagina of billen met de hartvorm van de vrouw. Zodat beiden al dansende en vrijende nader  tot elkaar kunnen komen op het ritme van de hartslag tot ze samen smelten. Het hartchakra is het 4e middelste chakra, met de kleur groen.

Andere interessante links:

http://www.aquiziam.com/twenty_symbols.html

http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/religion/body_and_soul.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Heart_(symbol)

http://www.heartsymbol.com/english/index.html