De ware koning en de brul van de Lia Fail

Met de aanstaande inhuldiging van een nieuwe koning is het interessant om te kijken, wat in heidense tijden een koning tot koning maakte. Net als nu waren de koninklijke regalia erg belangrijk als tekenen van zijn macht. De regalia in Nederland bestaan uit; kroon, scepter, rijksappel, banier en zwaard. Maar een koning kan natuurlijk niet gekroond worden op een ordinaire stoel! Ook de troon is een teken van zijn macht. De Engelse koningen werden gekroond op de troon in de kathedraal van Westminster. Onder die troon lag een curieuze steen. De steen van Scone, ook wel genoemd de Lia Fail of steen van het noodlot. Om er achter te komen waarom die steen zo belangrijk is om de macht van de Engelse koning te legitimeren moeten we een reisje in de geschiedenis maken. Te beginnen met de gelijknamige kroningssteen Lia Fail van Ierland.

Forradh8

(De heuvel van Tara, zetel van de hoge koningen van Ierland)

De Lia Fail

Ergens in de prehistorie van Ierland was er een invasie van een volk genaamd de ‘Tuatha de Danann’. Een bron zegt dat zij met schepen uit het noorden kwamen. Een andere beweert dat ze uit de lucht arriveerden in een mistbank. (1) Uit hun landen brachten ze vier schatten mee. De speer van Lugh uit Gorias, het zwaard van Nuada uit Findias, de Ketel van de Dagda uit Murias en de steen (Lia) van Fal uit Falias.  Elke schat heeft een imposante geschiedenis. Zeker het verhaal van de ‘Lia Fail’ is zeer intrigerend. Zij werd naar de heuvel van Tara gebracht. Tara is linguïstisch verwant aan Terra; aarde, en Tea; godin. Het was een heilige plaats van moeder aarde, het mystieke middelpunt van Ierland. Vanuit dit sacrale centrum heerste de hoge koning. Bij elke nieuwe koning die over Ierland ging heersen gaf de steen een brul. In de Cath Mag Tuiread uit de 12e eeuw staat het als volgt: ‘Out of Falias was brought the stone of Fal, which was in Tara. It used to roar under every king that would take the realm of Ireland.‘ (2)

Ook de ‘Milesiërs’, het volk dat kwam na de Tuatha Dé, liet zijn koningen hier kronen. Dit ging zo door tot de held Cuchulain de onwaardige Fiach tot koning wou laten kronen. De brul van de steen bleef uit, wat Cuchulain zo woedend maakte dat hij de steen in tweeën splitste met zijn zwaard. (3) Daarna bleef zij lange tijd stil. Omgevallen en genegeerd lag ze in Tara op de grond, tot Conn van de 100 veldslagen per toeval op de steen stapte. De steen schreeuwde prompt weer en niet slechts één keer, maar zij schreeuwde voor elke Ierse koning die van Conn afstamde. Daarna verscheen er voor hem een visioen van Lugh en de godin van de soevereiniteit, die elke latere koning nog bij name noemde. Conn was de eerste koning die van de steen een profetie hoorde over zijn glorieuze stamboom. Het inaugureren van koningen van Ierland op de Lia Fail zou door zijn gegaan tot circa 500 AD. (4)

Tara-LiaFail

Lia Fail zou ‘profetische steen’ betekenen of ‘steen van het noodlot’. Mogelijk wordt bedoeld dat zij het noodlot van de koning profeteert. Uitgebreider staat het woord ‘lia’ niet voor zomaar een steen, maar voor een steen met een cultische betekenis zoals een dolmen, cromlech of grenssteen. Fail is ook een woord voor een beschermende barrière, zoals een muur of heg. In dit geval bedoelt om profane ogen te weren van het sacrale ritueel. In een aantal teksten is de steen de Lia Faileas, dit betekent geest of schaduw. Het woord voor schreeuw in de brontekst is ‘geissid‘ wat niet zomaar een schreeuw, maar een luide gezagvolle uitroep is. Het is verwant aan ‘geasa‘, het woord dat staat voor de heilige verplichtingen en taboes van de sacrale koning. (5)

De brullende steen

Uit dit verhaal blijkt dat bij elke inauguratie van een heidens koning een ritueel hoorde waarop de koning op de steen moest staan (of zitten). Als de steen brulde dan was dit mogelijk een goedkeuring van de steen en daarmee van moeder aarde. De herkomst van dit geluid heeft velen geïntrigeerd. Er wordt wel gespeculeerd dat dit geluid gemaakt werd met behulp van een ‘bullroarer’. Het zou een imitatie van het geluid van de donder zijn. Andere teksten beweren dat de steen uit vreugde brult omdat het om een koning gaat met het goede Keltisch bloed dat door zijn aderen stroomt. Niets van dit al is in de bronnen terug te vinden.

Het is wel opmerkelijk dat Tara waarschijnlijk koningin betekend, en dat op deze plaats volgens de middeleeuwse wettekst seanchas mor‘ een symbolisch huwelijk plaatsvond tussen de koning en Maeve, de godin van het land. Een van de legendarische minnaars van Maeve was koning Fergus. Naar hem werd de Lia Fail, de ‘bod feargais‘ oftewel de penis van Fergus genoemd. Dit laatste is echter 19e-eeuwse folklore. (6) Toch rijst hierdoor bij mij het vermoeden dat de geheimzinnige brul er wel eens één van genot zou kunnen zijn.. De steen Lia Fail zou dan de Fal(lus) van de hemelgod zijn die in de vulva van Tara als middelpunt van Ierland wordt gestoken. Als de koning optrad als remplacant van de dondergod Taranis dan zou de eenwording prima geklonken kunnen hebben als het tromgeroffel Taran-Tara, Taran-Tara wat nog steeds gebruikt wordt als onomatopeïsch geluid voor het tromgeroffel dat een grootse gebeurtenis aankondigt! In ieder geval is de Lia Fail een gewijde steen, mogelijk beschermt door een heg, die op een luide wijze de nieuwe koning proclameert. (7)

Het eiland Ierland werd naar de Lia Fail wel Inis Fail genoemd. Het eiland van het noodlot, of het eiland beschermd door een heg. Dit maakt het hele eiland tot een sacrale plek!

The Lia Fail or Stone of Destiny at The Hill of Tara, Co. Meath

(De steen die nu op de heuvel van Tara staat en daarmee mogelijk de Lia Fail)

De steen van Scone

De steen van Scone wordt – net zoals de steen van Tara – in het Gaelic ook Lia Fail, oftewel steen van het noodlot genoemd. Volgens Schotse historici vanaf de 13e eeuw (o.a. Boetius en de ‘Rhythmical Chronicle’) zou dit om een en dezelfde steen gaan. Deze zou uitgeleend zijn in de 6e eeuw om koning Fergus van Dalriada – een Schots deelkoninkrijk – te kronen. Hij zond de steen echter niet terug. (8) De kans is groot dat dit verhaal gefabriceerd is om de claim op de troon van bepaalde Schotse koningen te sterken. Ierse bronnen uit de tiende eeuw zeggen namelijk dat de Lia Fail in die tijd nog gewoon op zijn plaats in Tara stond, ook al werd zij toen niet meer als kroningssteen gebruikt. (9) De Schotse steen stond oorspronkelijk in Argyll en daarna pas in de hoofdstad van Dalriada; Scone.

j_raffaello

(Jacob droomt met zijn hoofd op de profetische steen en ziet de hemelladder)

De heilige steen van Bethel en de vervloekte ‘Hag of Scone’

Over de steen van Scone gaan de meest wilde verhalen: Zij werd wel Jacob’s kussen genoemd, naar de steen van Bethel. Aartsvader Jacob droomde daar over een ladder naar de hemel. Jozef van Arimathea (degene die de Graal naar Glastonbury had gebracht) of anders de profeet Ezechiël zou de steen van Bethel meegenomen hebben uit het Heilige land naar Ierland en vervolgens naar Schotland. Ook de heilige Columba zou er zijn hoofd op hebben gerust. In de versie van de Scottichronicon (15e E) werd zij door een prinses genaamd Scota uit Egypte, via Spanje en Ierland, naar Schotland gebracht. Zij zou haar naam aan Schotland hebben gegeven. Scota (schaduw) wordt wel gezien als een naam voor de godin van het land. De steen is ook bekend als de ‘hag of Scone’. In een oude Deense ballade wordt verteld van een zeereis van de Heilige Olave. Hij zeilt zelfs over de heuvels van Scone, maar een ‘hag’ met haar spinnewiel is hierover ontstemd. Ze zegt: ‘je bent door mijn kelder gevaren!’. Sint Olave verandert haar vervolgens in een steen. De kans is groot dat deze ‘hag’ altijd al vereerd werd in de vorm van een steen. Zeker als steen van het noodlot en verbonden met Scota, godin van het land, hoort de steen bij de ‘hag’, de donkere kant van de Godin. (10)

westminster

(De troon van Westminster met daaronder de illustere steen)

De steen onder de troon van de Engelse koningen

De steen van Scone werd tot 1296 door diverse Schotse koningen voor hun kroningsceremonie gebruikt. Zij werd echter door Edward I in dat jaar gestolen en naar Engeland gebracht. Daar lag hij lange tijd als kroningssteen onder de kroningsstoel in de kathedraal van Westminster. Zo deed hij dienst om de kroning van de Engelse koning kracht bij te zetten en – en passant – zijn claim op Schotland te legitimeren.  Anderen beweren dat Edward nooit de juiste steen vond. Zijn vorm komt inderdaad niet overeen met beschrijvingen van de steen uit de 13e eeuw. Zij zou uitgehold zijn om als stoel te dienen en versierd zijn met inscripties. Deze kenmerken ontbreken bij de huidige steen. (11) Toch blijven vele historici van mening dat de steen van Westminster en die van Scone één en dezelfde is. Deze steen is in 1996 terug gebracht naar Schotland en ligt nu in Edinburgh Castle.

stone of sconestone2

(links de steen onder de kroningsstoel van Westminster, rechts de steen zo die er uit zou moeten zien volgens de middeleeuwse beschrijvingen.)

Symbolische duiding van de steen

Als een van de vier schatten van het mythische volk van Danu wordt de steen gezien als de vertegenwoordiger van één van de vier elementen. Zij is het vrouwelijke element aarde dat verbonden is met het noorden. Aarde staat als element voor de vijf zintuigen waarmee wij de materie kunnen ervaren, dus voor de zintuiglijke waarneming en al het lichamelijke. Dit is weer verbonden met moeder aarde in haar meest materiële vorm als moeder van de materie. Als zodanig is zij ook ‘Maya’ de moeder van de illusie van materie, van de uiterlijke verschijningsvormen waarin wij vastzitten tot onze dood. Zij wordt geassocieerd met de dood en omdat de dood onherroepelijk is wordt zij ook gelinkt aan het noodlot (destiny of fate in het Engels). Het lot wat wij allen uiteindelijk onder ogen moeten zien.

Gewone mensen worden pas bij hun dood uit deze betovering gehaald. Van sacrale koningen werd verwacht dat zij, na de inwijding van hun kroning, een connectie konden maken tussen hemel en aarde. Bij de Grieken betekende het woord troon naast zetel voor een God of koning ook hemelsteun of hemelpilaar. Zo is de troon (en de steen eronder) te zien als een kosmische as, een verbinding tussen hemel en aarde. (12) De beste Keltische koningen konden door deze verbinding hun land tijdelijk tot een paradijs op aarde maken. Hiervoor moesten zij eerst op de steen van het noodlot staan of zitten. De Lia Faileas (van Scota) als steen van de geest of schaduw, zal de koning tijdelijk tot een geest gemaakt hebben. Onkundig van zijn materiële verschijningsvorm. De steen van Scone als ‘hag’ van Scone is dan een voorbeeld van de oudste wijze waarop de godin werd verbeeld: als een aniconisch blok steen! De koning werd tijdelijk opgeslokt door deze godin – via de steen – om zo beproefd te worden, en werd vervolgens weer uitgespuugd. Overleefde hij deze test zonder dood te gaan of waanzinnig te worden, of – nog erger – zonder er iets van te merken, dan zou er een schreeuw of brul of luide uitroep klinken van onder de koning vandaan. Het kosmische orgasme, de schreeuw van goedkeuring van het land. De koning is de soevereiniteit van Ierland of Schotland waardig. (13)

Abe van der Veen

http://www.abedeverteller.nl

1 Dit betekent het volk van Danu. Danu is waarschijnlijk de naam van hun godin. Over dit volk gaan vele verhalen, zij worden gezien als de oude goden van de Ieren, maar ook wel als een benaming van het elfenvolk.

The encyclopaedia of celtic myth and legend – John and Caitlin Matthews p. 45

2 The encyclopedia of myths and secrets – B. Walker p. 976

The encyclopaedia of celtic myth and legend – John and Caitlin Matthews p. 45

In de Lebor Gaballa Errenn staat bijna hetzelfde: §57. It is the Tuatha De Danann who brought with them the Great Fal, [that is, the Stone of Knowledge], which was in Temair, whence Ireland bears the name of “The Plain of Fal.” He under whom it should utter a cry was King of Ireland; until Cu Chulainn smote it, for it uttered no cry under him nor under his fosterling, Lugaid, son of the three Finds of Emain. And from that out the stone uttered no cry save under Conn of Temair. Then its heart flew out from it [from Temair] to Tailltin, so that is the Heart of Fal which is there. It was no chance which caused it, but Christ’s being born, which is what broke the owers of the idols.

3 A guide to Irish mythology – D. Smyth 96

4 http://en.wikipedia.org/wiki/Conn_of_the_Hundred_Battles  ‘Baile in Scail’

5 http://www.danann.org/library/symb/lia.html

The encyclopaedia of celtic myth and legend – John and Caitlin Matthews p. 461

6 The encyclopaedia of celtic myth and legend – John and Caitlin Matthews p. 83

Van de penis van Fergus werd gezegd dat hij zeven vuisten lang was en zijn scrotum was de grootte van een ‘bushel bag’. Hij had zeven vrouwen nodig om zijn lust te kunnen stillen.. Het ‘epithet’ van Maeve, ‘met de willige dijen’ zegt genoeg..

http://en.wikipedia.org/wiki/Hill_of_Tara

7 The encyclopedia of myths and secrets – Barbara Walker (p. 976) Zij omarmt ook deze geweldige zij het zeer speculatieve theorie dat het gebrul van de steen, als geluid van de donder, ook het geluid was van de eenwording van moeder aarde met de hemelvader. Dit geluid zou dan ongeveer klinken als Taran-Tara.

8 http://en.wikipedia.org/wiki/Lia_F%C3%A1il

9 http://www.libraryireland.com/Wonders/Lia-Fail-2.php

10 Folklore myths and legends of Britain – Readers Digest p. 448

Walker – Dictionary of symbols and sacred objects p. 523 + encyclopedia p. 941

http://www.thesonsofscotland.co.uk/thestoneofdestiny.htm

Het bepalen van het noodlot is een van de taken van de godin, vooral in haar duistere aspect. De andere naam voor Schotland, Caledonia, betekend door de Cailleach gegeven. Ook de Cailleach is een donkere godin.

Ancient Danish ballads volume 1 p.361

‘they saild across the hills of Scone, and turned the swarthy elves to stone,
there stood a hag with spinning wheel, and why should we thine anger feel?,
Saint Ollave, thou with ruddy beard, thy ship has through my cellar steered,
The saint looked back, thou hag of Scone, stand there and turn to granite stone.’

11 http://www.his.com/~rory/stone.html

http://www.philipcoppens.com/stone_destiny.html

In een curieus 19e eeuws krantverslag wordt melding gemaakt van een meteorietsteen die bij opgravingen werd gevonden vlakbij de plaats waar koning Macbeth zijn kasteel had. Dit zou dan de begraven en verstopte echte steen van Scone zijn. Vooral het detail van meteoriet is erg interessant, gegeven het feit dat ook andere sacrale stenen zoals de Ka’aba van meteorietsteen zouden zijn.

12 http://en.wikipedia.org/wiki/Throne

13 Het beeld van opslokken en weer uitgespuugd worden is niet een traditionele omschrijving, maar een verwoording van mijn eigen ervaring met de kracht van de godin in de steen.

Als de Lia Fail van Tara toch meer stond voor een fallus dan nog blijft de conclusie intact. Ook dan is er in het centrum van het land een moment van éénwording tussen koning en Godin. Nu niet met de rituele dood als inwijding, maar dmv het ‘heilig huwelijk’.

Verder: Ook in het Middeleeuwse Zweden en Slovenië werden koningen op een steen gehesen als onderdeel van het kroningsritueel. In de oudheid moesten iig de Perzische koningen op een steen gekroond worden (Plinius).

Ook interessant: In the second place the coronation stones used so generally by the Gaelic tribes all over Ireland and Scotland, were comparatively small and portable, like that now under the Coronation chair at Westminster which is a flag 25 inches by 15 inches by 9 inches thick. But the present pillar-stone at Tara is 12 feet long by nearly 2 feet in diameter. It would be very unsuitable for standing on during the ceremonies of installation and coronation

Advertenties

De helden van de lente: of van de narcistische narcis en het gecastreerde viooltje

Elke lente is het weer een bloemenpracht: krokussen, narcissen, hyacinten, violen en anemonen. Weet wel dat elk van deze bloemen zijn bestaan heeft te danken aan het bloed van een Griekse of Oosterse jongeling, die stierf in de kracht van zijn leven!

De helden Krokos en Hyakinthos werden beiden fataal in het hoofd geraakt door een discus. Uit hun bloed ontstonden respectievelijk de krokussen en de hyacinten. De Frygische jongeling Attis werd door Cybele zodanig opgehitst dat hij zichzelf castreerde. Spontaan kwamen er op die plaats viooltjes uit de grond. Adonis was zo mooi dat de liefdesgodin Aphrodite verliefd op hem werd. Helaas was de liefde van korte duur. Adonis ging op jacht en werd doorboord door de slagtanden van een everzwijn. Anemonen waren het gevolg. Zo ontsprongen uit het (offer)bloed van de helden de mooiste lentebloemen! Net als hun bloemen bloeiden de helden kort, vertoonden hun grootste schoonheid in de lente van hun leven en verwelkten vervolgens weer. (1) Laten we deze helden eens onder de loep nemen..

Anemone-Coronaria-MK-ZE-Calanit001 krokus narcis-geel viooltjehyacint

(in volgorde; anemoon, krokus, narcis, viooltje en hyacint)

 Hyakinthos en Krokos

De jonge Griek Hyakinthos moet dusdanig aantrekkelijk  geweest zijn dat Apollo, geheel tegen zijn gewoonte in, verliefd op hem werd. Voor het eerst in de Griekse geschiedenis werd een God verliefd op iemand van dezelfde sekse! Helaas voor Apollo had de windgod Zephyros ook een oogje op de jongen en ontstak in jaloerse razernij. Apollo was net bezig om Hyakinthos te leren hoe hij moest discus werpen. Hij wierp de discus richting de zon en  Zephyros  deed de discus, met één windstoot, van koers veranderen. Zo brak hij ongewild de schedel van de jonge held. Uit het bloed van Hyakinthos ontsproot de hyacint en als teken van zijn weeklacht zette hij de letters AI AI in de bladeren van de bloem.  In Sparta werden te zijner ere de Hyakinthieën gehouden. Een vroeg zomerfeest waarin eerst gehuild werd om Hyakinthos, en daarna gejubeld om Apollo.

Krokos was van hetzelfde laken een pak. Hij was een schone jongeling uit Arcadië, die de pech had dat het oog van een god op hem viel en wel Hermes. Hermes maakte hem tot zijn liefje en leerde hem discuswerpen, met het bloederige resultaat van een gevelde Krokos en een mooie nieuwe bloem; de krokus. (2) Het is aannemelijk dat Apollo en Hermes hun minnaars overnamen van een godin, net zoals zij vele heiligdommen van godinnen overnamen.

433px-The_Death_of_Hyacinthos Broc 1801Zephyros and Hyankinthos

(Afb. De dood van Hyakinthos van Broc 1801, rechts Griekse vaas met Zephyros en Hyakinthos)

Adonis en de anemoon

Het lot van Adonis was nauwelijks beter te noemen. Hij werd geboren uit incest, en als kind moest hij wonen in de onderwereld onder de hoede van Persephone.  Als knaap kreeg Aphrodite een oogje op hem. Zo kende hij een kortstondig geluk en mocht hij rusten in de armen van de godin, na gedane zaken. Maar zijn lust voor de jacht moest hij bezuren, van jager werd hij prooi. Een zwijn nam hem te grazen en begroef zijn slagtanden in zijn onderbuik. Mogelijk werd hij daarbij zelfs gecastreerd! Aphrodite bekloeg zich in de woorden van Ovidius aldus:

‘But now your blood shall change into a flower. And with these words she sprinkled nectar [the drink of the gods], sweet-scented, on his blood, which at the touch swelled up, as on a pond when showers fall clear bubbles form; and ere an hour had passed a blood-red flower arose; yet its  beauty is brief, so lightly cling it petals, fall so soon, when the winds [Greek anemoi] blow that give the flower [anemone] its name.’ (3)

Na deze transformatie werden de Adonia ingesteld. Feesten in de vroege zomer ter ere van Adonis. Waarbij de eerste dag om hem werd gerouwd en de tweede dag gejubeld, mogelijk om zijn herrijzenis. Ook werden er zogenaamde Adonistuintjes gemaakt. In potten met een dun laagje modder werd sla, venkel en graan geplant, veel bewaterd en in de volle zon gezet. Deze planten schoten snel op, maar lieten hun kopje ook des te sneller hangen. Het is de vraag of de vrouwen deze tuintjes maakten als teken van de herrijzenis van Adonis of juist als teken van zijn vroege dood.

John_William_Waterhouse_(1899)_Awakening_of_Adonisoradonisgarden

(Afb Awakening of Adonis van Waterhouse en een Adonistuintje op een antieke vaas)

Viooltjes en Attis

Ook Attis was dusdanig verblindend knap dat een godin verliefd op hem werd. Cybele echter was een jaloersig type – als godin haar goed recht – en toen zij hem betrapte met het nimfje Sagaritis nam ze gruwelijk wraak. Hij werd door haar waanzinnig gemaakt zodat hij zichzelf in zijn furie ontmande.  Dit drama leidde toch tot een vrolijk resultaat. Uit het bloed ontsproten viooltjes! Cybele en Attis werden niet alleen in Frygië, maar ook in Rome vereerd. Zijn feest werd in de Romeinse tijd gevierd van 22 maart tot en met 27 maart. Eerst werd er gerouwd rondom een pijnboom die met viooltjes was versierd en hoogstwaarschijnlijk de god zelf moest voorstellen. Twee dagen later bereikte de rouw om Attis zijn hoogtepunt met zelfverminkingen van de Galli, de priesters van Attis, en de extatische zelfcastratie van novieten in imitatie van Attis. De 25e maart heette de ‘Hilaria’, waar ons woord hilarisch nog vandaan komt, er was vreugde alom vanwege de opstanding van Attis uit de dood. Als laatste ritueel was er de 27e maart een plechtige optocht van de tempel naar de rivier waar het beeld van de godin Cybele gewassen werd. (4)

De dood van deze verschillende bloemenhelden zou je kunnen zien als een bloedoffer. Een noodzakelijk offer om een nieuwe lente te bewerkstelligen. De vegetatiegod wordt in de mythe eerst als mens voorgesteld, alvorens hij vergoddelijkt wordt. Mogelijk werd hij jaarlijks door een mens gepersonificeerd om het bloedoffer op zich te nemen. Dit offer nam de oude, trage energie van het afgelopen jaar op zich, om het door zich heen te laten gaan. Daarna kon hij zich tot heil van de gemeenschap laten doden. Dat is een mogelijke interpretatie van het verhaal van Hyakinthos, Attis en Adonis.  Door de godin te beminnen, en op hun hoogtepunt te sterven, lieten zij uit hun offerbloed de lente en zijn bloemen ontspruiten.

396px-Attis_Altieri_Chiaramonti_Inv1656 Adrastos_slays_himself_on_Atys'_tomb_(1776)

(Attis met Frygische muts en Adrastos slays himself on Attis tomb 1776)

De narcis en Narcissus

Dan heb je nog het verhaal van de narcis. De schijnbaar vrolijke lentebode, die toch zo droevig haar kopje laat hangen, zichzelf weerspiegelend aan de waterkant. Deze bloem heeft vele geheimen. Haar naam is afgeleid van ‘narce’ wat bedwelming [narcose] betekend. Dat kan slaan op de intense geur van sommige narcissoorten of anders op de giftige bol.

Narcissus is de narcistische held die de inspiratie heeft gebracht voor het moderne woord narcisme. Hij was een Griekse jongeling waarvan was voorspeld dat, zodra hij zichzelf zou leren kennen, dit zijn ondergang zou worden. In de wereld der oude Grieken is de beste spiegel een heldere poel met bronwater, op een windstille dag. Narcissus keek in de poel, zag zijn reflectie en werd verliefd op zichzelf. Omdat dit spiegelbeeld onbereikbaar was kwijnde hij weg en ging hij dood. Hij veranderde in een Narcis die net zoals hij zijn kopje laat hangen aan de waterkant…

Stel je voor dat je op een frisse lenteochtend, zo’n stille poel in het woud vindt. Zij is omzoomd door gele bloemen. Je laat je hoofd hangen net als die bloemen. In het water zie je een gezicht. Verrek! Ben ik dat? Zodra je zegt: ja dat ben ik, en je meent jezelf te herkennen in de reflectie, dan zit je in de val. Als je kijkt naar jezelf, treedt je uit je ware zelf! Vanaf dat moment is het bijna onmogelijk om volledig terug te keren in die onbedorven naïeve staat van zijn die je daarvoor had. Je wordt verliefd op je zelfbeeld en verwart dat met je ware zelf. Tevergeefs probeer je één te worden met dat spiegelbeeld en je kwijnt weg. Je wordt –als het ware- omarmd door de nimf van de bron die je meesleurt naar de bodem. Je ziel wordt gestolen en gevangen genomen in een magische spiegel. Je plukt de narcisbloem en je wordt weggesleurd naar de onderwereld. Je geeft je macht en energie weg aan een reflectie en verliest (een stuk van) je ziel.

waterhouse_echo_and_narcissus

(Narcissus van Waterhouse)

De narcis en Persephone

De lente van het leven als hèt moment van zelfreflectie, kom je ook tegen in de mythe van de aanranding van Persephone. In de hymne aan Demeter van Homerus wordt verteld hoe Koré, de dochter van de Godin Demeter met haar vriendinnen bloemen aan het plukken was in een lenteweide. Bijzonder is hoe ze juist de bloemen plukt die geassocieerd worden met mooie, vroeg stervende lentehelden:  krokussen, rozen, viooltjes, irissen en hyacinten. Dan ziet ze een narcis. Die wordt als volgt omschreven:

“the narcissus which Earth made to grow, to be a snare for the bloom-like girl [Koré]– a marvellous, radiant flower. It was a thing of awe to see: from its root grew a hundred blooms and it smelled most sweetly, so that all wide heaven above and the whole earth laughed for joy.” 

Volgens de hymne was deze bloem, haar geur en haar stralendheid, het lokaas dat diende om de jonge godin Koré – wat meisje betekend – naar de onderwereld te brengen. Alle andere lentebloemen konden zonder gevaar geplukt worden. Pas toen zij de narcis plukte, was Hades, god van de onderwereld, in staat om haar aan te randen en mee te nemen de diepte in. In haar naïviteit plukte zij dit symbool van zelfliefde en zelfreflectie en verloor zo haar onschuld. (5)

Hades-1persephone-kriswaldherr_

(Persephone en Hades op een antieke vaas en Persephone plukt de narcis van Kriss Waldherr)

De held in de onderwereld

De held of ‘hero’ is de aan Hel of Hera geofferde die terugkomt en als teken daarvan lentebloemen oftewel vruchtbaarheid meebrengt. Hij is de Adonis of Adonai wat heer betekend. Oorspronkelijk was hij de held die zich opofferde voor de gemeenschap. Hij werd een godheid en daardoor heer(ser) over het leven en de vruchtbaarheid van de gemeenschap. (6) Nu is daar een nieuwe beproeving bijgekomen; de valkuil van de ontdekking van individualiteit die uitmondt in egoïsme en narcisme.

Het grootste gevaar voor elke moderne held op deze inwijdingsweg is het risico dat hij gaat reflecteren op zijn zelfbeeld. Hij spiegelt zijn masker alsof dat masker hem zelf is. Dit is het doolhof van het leven, het spiegelpaleis waarin je kunt verdwalen en nooit meer jezelf zal terugvinden. Want welke van de spiegels reflecteert je ware zelf? Koré vond met veel moeite de weg terug, door haar verlangen naar Demeter, de moeder. Maar de held of heldin keert nooit terug als dezelfde persoon. Het meisje Koré, werd Persephone, koningin van de onderwereld!

De held offert zichzelf, gaat dood en daalt af in de onderwereld. Daar vind hij zichzelf terug en kan bloemen meebrengen als teken van een nieuwe lente en een nieuw leven. Hij heeft de beproeving van het zelfoffer doorstaan en is daardoor heer(ser) over zijn eigen leven en energie. Dit verhaal toont een nieuw stadium in het menselijk bewustzijn waarin op een bewuste manier energie (bloemen)  gegeven kan worden, zonder er zelf aan te verliezen. Dit kan hij door zijn nieuw verworven zelfkennis en het behoud van zijn innige liefde voor moeder aarde. (7)

Abe van der Veen

http://www.abedeverteller.nl

1) Dit zijn waarschijnlijk nog lang niet alle bloemenhelden. Het grasklokje heet bv. Endymion in het Latijn naar de slapende held die door de maangodin Selene werd bezocht.

Walker – encyclopedia of myths and secrets p. 399 Spreekt van een Grieks meifeest – de Hero-antheia; het bloeien der helden. Helaas zijn haar bronnen (Gaster – Myth, legend and custom in the Old Testament) voor mij onraadpleegbaar, nergens anders wordt van een dergelijk Grieks feest gesproken. Ik ga er van uit dat zij doelt op de Anthesteria.

Bloeien en bloeden zijn volgens sommige boeken etymologisch aan elkaar verwant… http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/bloed1

2) Die letters zijn alleen met een beetje fantasie te lezen in de bladeren van Tuinridderspoor. Mogelijk was dit de Griekse hyacint uit de oudheid..

Compendium van rituele planten – Decleene en Lejeune p. 513-516

http://www.theoi.com/Olympios/HermesLoves.html Meer dan dat is er niet bekend over deze uiterst obscure held.

De krokus wordt ook veel genoemd in connectie met de liefdesavonturen van Zeus. Het bruidsbed van Zeus en Hera zou omkranst zijn met krokussen en bij zijn aanranding van Europa liet zij zich verleiden om op de stier (Zeus in vermomming) te zitten o.a. vanwege de heerlijke krokusgeur die uit zijn mond kwam..

3) Adonis betekend ‘heer’. Een titel die hij deelt met lentegoden uit het Nabije oosten zoals Baal en Tammuz.

Robert Graves – Griekse mythen p.70-72

http://www.theoi.com/Olympios/AphroditeLoves2.html#Adonis

4) Obbink – Cybele, Isis, Mithras p. 32 -34

5) http://www.theoi.com/Khthonios/HaidesPersephone1.html of Homerische hymnen p.15

Een modernere Koré is Roodkapje die ook al bloemetjes plukkend haar ‘dark lover’ de boze wolf tegenkomt.

6) Walker – encyclopedia of myths and secrets p. 381 en 399

Frazer – The golden bough

7) Dan  is er nog een held die in de lente – met Pasen – sterft en de onderwereld ingaat, om triomfantelijk te herrijzen. Hij wordt ook wel ‘Adonai’ genoemd.. Hoe zit het met zijn bloed en zijn bloemen? Welaan, de bijbel geeft hierover geen uitsluitsel, maar de Graalslegenden zeggen er wel iets over. Als de soldaat Longinus zijn lans in de ‘zijde’ van Jezus steekt komt daar water en bloed uit. Jozef van Arimathea vangt dit vocht op in een beker; de san greal, de graalsbeker, die het ‘sang real’, het koninklijk bloed bevat. Eeuwenlang wordt er niets vernomen van deze beker met bloed en die lans. Maar dan blijkt het dat een mysterieuze visserkoning/ Graalskoning deze relieken al die jaren heeft bewaard. Helaas heeft hij zich door de lans laten verwonden in zijn scrotum. Dit zou je kunnen zien als een pseudo-castratie. Sindsdien is het Graalsland een woestenij geworden, waar niets wil groeien. Alleen Parcival de graalsridder kan hem redden door de juiste vraag te stellen. Na vele avonturen slaagt Parzival in zijn taak, stelt de vraag en geneest de koning. Tegelijk bloeit het land weer op en Parzival kan trouwen met Blanchefleur. de witte bloem.

Valknutr of Hrungnishjarta; knoop van de gevallene of moedig hart van Hrungnir

Al jarenlang loop ik rond met een houten kettinkje om mijn hals; de zogenaamde ‘valknut’ of op zijn Noors ‘valknutr’. Het heidens Scandinavische symbool bestaat uit drie in elkaar gehaakte driehoeken of uit een band die zo geknoopt is, dat hij drie driehoeken vormt. Knut is knoop en ‘val’ komt van ‘valr’ oftewel de gevallene op het slagveld. Het is de knoop van  de gevallene. Of toch niet? Het woord blijkt een onbekende herkomst te hebben en in ieder geval komt het in geen enkele middeleeuwse bron voor. Ook andere benamingen van dit symbool zoals toverknoop, knoop van de Vala en heilsknoop zijn van de negentiende eeuw of later. In de Snorra-Edda is er wel sprake van een geheimzinnig teken met drie punten; het hart van Hrungnir. Er is veel voor te zeggen dat dit de oorspronkelijke benaming van de valknut is. (1)

Sacrificial_scene_on_Hammars_-_ValknutDSCN2186

(Fig. links tricursale valknut op steen van Hammars, rechts unicursale valknut om mijn eigen hals)

De naam valknut blijkt een negentiende eeuwse interpretatie van het teken te zijn op basis van een aantal 7 tot 10e eeuwse gedenkstenen, voornamelijk van het Zweedse eiland Gotland. In de context van die afbeeldingen zag men het als een teken van iemand die gewijd is aan Odin en in het verlengde daarvan als het teken van een op het slagveld gesneuvelde krijger die verwelkomt wordt in het Valhalla. Om te zien of dit beeld klopt moeten we die stenen eens gaan bekijken..

Valknut, paard, ring en drinkhoorn

De valknut komt – op de stenen – het meest voor tussen de benen van een paard. In de Tjängvide gedenksteen is dit paard achtbenig en in die van Lärbro komt ook een achtbenig paard voor. Dit zou kunnen duiden op het achtbenige paard Sleipnir van Odin dat hij gebruikt om de negen werelden te bereizen. Ook valt de ring op die de krijgers omhoog heffen. De ring van Odin is Draupnir waaruit elke negende nacht negen nieuwe ringen  druppelen.

Lärbro Tängelgrda steen

Tjängvide gedenksteenDSCN2182

(Figuren zijn: Steen van Lärbro Tangelgarda, steen van Stora Hammar en gedenksteen van Lokrune)

De krijger – of hij nu Odin is of niet – wordt opgewacht door een gemantelde gestalte die iets omhoog heft wat mogelijk een drinkhoorn is. Vaak wordt hier een verwelkomende Walkure in gezien. Zij zou dan in haar hand een hoorn gevuld met mede of bier houden. Een welkomstdronk voor de net in het Valhalla aangekomen krijger.

In de gedenksteen van Lillbjors vinden we naast de valknut een vergelijkbaar symbool boven de krijger bestaande uit drie ineengevlochten drinkhoorns. Dit symbool komt ook voor op de steen van Snoldelev. In de cultus van Odin is de mede een belangrijke drank. Het geeft inspiratie en mogelijk zelfs extase. De krijgers die aanzitten in de Valhall genieten het voorrecht om van die mede te drinken. (2)

30-01-10/50Runensteen van Snoldelev Denemarken 8e Eeuw

(fig. links gedenksteen van Lillbjors, rechts runensteen van Snoldelev)

De valknut als teken van inwijding

In de steen van Stora Hammars bevindt de valkrune zich boven een gebogen mansfiguur die een inwijding lijkt te ondergaan. Het zou kunnen dat hij gemerkt wordt met het valknut teken met een speer door een priester of door Odin zelf. Roofvogels vliegen rondom het tafereel. Mogelijk zijn het Walkuren die de krijger hebben uitverkoren. (3)

800px-Sacrificial_scene_on_Hammars_(II)

(Steen van Hammars 8e e nC., Gotland)

Ook de scene die afgebeeld wordt op het rechterzijvlak van het Angelsaksisch runenkistje (7e E n.C) zou om een inwijding kunnen gaan. Deze hoogst merkwaardige afbeelding toont de valknutr opnieuw onder het (doden)paard. Rechts zien we een figuurtje in een soort van holle heuvel en daarnaast lijkt het alsof iemand een mantel krijgt omgegespt. Links van het paard staat een krijger tegenover een zittend paard-mens. Boven het paard staan de woorden ‘risci bita’; door het riet gebeten. De randinscriptie is te vertalen als: ‘de woud-god zit op schade-berg brengende ongeluk, zoals Erta eiste zij zaaien zorg en hartetreurnis’.

Erta is de Angelsaksische moeder aarde. Haar naam is verwant aan die van Hertha en het hart, en aan Urth, de oergodin van het noodlot. Zij is de ene godin die ook drie is in de vorm van de Nornen of schikgodinnen. De valknut zou een passend symbool voor hun – en daarmee van het lot – zijn. De vorm van drie vrouwelijke driehoeksvormen in één past hier goed bij. De zorg en treurnis die Erce en de woud-god (Odin?) veroorzaken kan die van de inwijding zijn, waarbij de oude hechtingen en (familie)banden worden verlaten, en een semi-dood wordt ondergaan door in de holle onderwereldberg te gaan. Na die inwijding is er geen angst meer voor de dood. De krijger wordt een mantel omgeslagen – mogelijk van wolven of berenhuid – en opgenomen in het Einherjar, de aan Odin gewijde krijgslieden. (4)

800px-Franks_Casket_-_Right_side Angelsaksisch runenkistje 7eE

(fig.: rechterzijpaneel van het Angelsaksisch runenkistje 7eE)

Triquetra en Triskele

Ook het tafereel met triquetra op de steen van Sanda zou om een inwijdingsmoment kunnen gaan. Het triquetra symbool is ook te zien op het Gosforth kruis. Daar zien we een krijger die op het punt staat om door een slang-draak opgeslokt te worden. Aan de andere kant van het monster zien we het triquetra teken. Mogelijk als een symbool van de dood- en wederopstanding van de krijger.

De steen van Sanda met TriquetraGosforth kruis Cumberland

Zowel de driehoek in de valknut als de vesica piscis in de triquetra worden gezien als symbolen van het drievoudig vrouwelijke. (5) De driemaal drie is het getal van de negen Walkuren, maar ook de negen nachten dat de inwijding van Odin zelf duurde en de negen machtige spreuken die hij daarna leerde. Van triquetra naar triskele is maar een kleine stap en er is zelfs een voorbeeld waar de valknut en de triskele worden gecombineerd. De zwarte vogels doen weer denken aan de Walkuren. Ook de walkuren – die de gedoemde krijgers uitkiezen op het slagveld en ze verwelkomen in het valhalla – hebben zo een sterke associatie met de valknut.

Zevende eeuwse Frankische triskele met raven en valknutvalknut op Oseberg bed

(Links Frankisch kistje 7e E en rechts Valknut gevonden op schip van Oseberg)

Het enige voorbeeld van een Valknut dat nog te geven is dat meer licht op de kwestie schijnt is die op het bed in het Oseberg schip. Dit was een schip dat begraven lag in een grafheuvel in Denemarken. Dit is de enigszins magere oogst van oude afbeeldingen van de valknut. Er schijnen nog wel meer afbeeldingen van het valknut symbool te zijn uit de heidense tijd, maar ik heb ze niet gevonden. Dit maakt het niet makkelijk om de betekenis van de valknut te achterhalen, gelukkig is er nog één mogelijke bron.

Hart van Hrungnir

In de proza Edda van Snorri Sturluson – in het deel genaamd Skaldskaparmal –  wordt de mythe verteld van de reus Hrungnir, zijn paardrijwedstrijd met Odin en zijn duel met Thor. Hierin komt de volgende zinsnede voor: ‘Hrungnir had een vermaard hart, gemaakt van keiharde steen, gepiekt met drie punten, net zoals het magisch geritste teken dat later van een hart werd gemaakt en sindsdien ‘Hrungnishjarta’ wordt genoemd.‘ (6)

Het zou niet vreemd zijn als dit refereert naar de ‘valknut’. Hrungnir gaat een wedstrijd aan met Odin wiens paard het snelste is. De reus verliest, maar door zijn snelheid is hij al wel met zijn paard in de Asengaard beland. Hij krijgt daar van Odin een vrijgeleide en betreed het Valhalla. Walkuren verwelkomen hem daar met een drinkhoorn gevuld met mede of bier. Dit tafereel lijkt sterk op de afbeeldingen van de krijgers te paard op de gedenkstenen, behalve dan dat Hrungnir een reus is en geen mens. 

Hrungnir4

De moed van Braller

De betekenis van ‘Hrungnishjarta‘ valt ook uit het verhaal op te maken: Het wordt aangehaald vlak voor het begin van een duel tussen de reus en Thor. Een goed moment om een teken van dapperheid te introduceren. Hrungnir betekend zoiets als braller. Onder invloed van de mede wordt hij inderdaad overmoedig en opschepperig. Toch blijkt zijn opschepperij niet slechts grootspraak. Hij was de kampioen en allersterkste van de reuzen. hij zal vechten tegen de kampioen der goden; Thor. In de oudtijdse gevechten tussen kampioenen van de ene en de andere stam, was brallen, uitdagen en snoeven standaard repertoire. Hiermee hoopte je de tegenstander te intimideren.  Zijn stenen hart blijkt een moedig hart, want hij gaat het duel met Thor aan zonder angst of aarzeling. (7) 

De lafheid van Mistkalf

De strofe over het hart van Hrungnir komt vlak na de episode waarin de reuzen een  strijdmakker voor Hrungnir maken van klei De reuzen zochten voor deze ‘Mökkurkalfi’ (Mistkalf of Moddervoet) een geschikt hart, maar vonden niets ander dan het hart van een merrie. Het hart van de merrie blijkt een bang hart en mistkalf pist van angst  in zijn broek. Hij wordt makkelijk verslagen.

Nu wordt op het Angelsaksische runenkistje links een als paard vermomd mens afgebeeld. Je zou haar als een paardgemaskerde Germaanse priesteres oftewel Volva kunnen kenschetsen. Zij heeft een tak in haar hand. Mogelijk merkt zij daarmee de krijger die tegenover haar staat. Vanaf dat moment heeft hij – net als Odin – het vermogen om te reizen door de geestenwereld. Hij heeft het hart van de merrie gekregen en kan net als  Sleipnir de negen werelden bereizen. De valknut is dit teken van de negen in drie in één.

Rechterzijvlak Angelsaksisch runenkistje

De mythe van Hrungnir en zijn duel met Thor zou een latere kritiek op dit teken kunnen zijn. Hrungnir die dit vrouwelijke teken draagt wordt verslagen door Thor die het mannelijke teken van de moker Mjölnir draagt. De ouderwetse reuzen met hun wapens van steen, hebben nog vertrouwen in het oude vrouwelijke teken ‘Hrungnishjarta’ en plaatsen een merriehart in het lijf van de metgezel van Hrungnir, Mistkalf. Het blijkt echter een te klein hartje voor zijn grote lijf.

Dat dapperheid in het hart zit is nog te horen in uitdrukkingen als, ‘iemand een hart onder de riem steken‘  (iemand moed inpraten) of ‘een grote mond, maar een klein hartje‘, wat je zegt van iemand die wel opschept, maar daarna weinig moed toont. In het Engels ken je de uitdrukkingen ‘he takes heart‘ en ‘have a heart‘, waarbij het beide keren om moed gaat. Wie ‘courage’ heeft, heeft de innerlijke kracht van het hart (fr; coeur). Wie moed heeft houdt op met denken, laat zijn gemoed spreken en zet deze om in dadendrang. (8) 

Moed en noodlot

De dapperheid van Hrungnir en andere strijders uit de heidense tijd kwam vanuit een gevoel dat het lot al bepaald was. De drie noodlotsgodinnen hadden al beslist hoe lang het leven zou zijn. Wyrd of Urth had het web van war al geweven. In zo’n situatie is angst overbodig, de uitkomst van de strijd stond toch al vast. Het was zaak om eervol en standvastig mee te werken aan de uitvoering van zijn eigen lotsbestemming. Een hart van steen maakt zonder mededogen, maar ook zonder angst. Vele krijgers vielen – net als Mökkurkalfi – ondanks dit lotsdenken toch ten prooi aan angst. De aan Odin gewijden hadden de dood onder ogen gezien en gereisd met het dodenpaard. Zij kenden hun lot en aanvaardden het, dit maakte ze dapper. De valknutr kan gezien worden als hun teken. Niet slechts als strijder in de oorlog, maar ook als reiziger van de negen werelden en krijger in de andere wereld tegen de negatieve kosmische krachten. 

Zo is de positie van de valknut (of hrungnishjarta) – onder de poten van het dodenpaard of dichtbij de oorlogs- en tovenaar-godheid Odin – duidelijk. Toch is het niet het teken van Odin, maar eerder van Urth / Ertha. De driehoek en ook het hart zijn tenslotte vrouwelijke symbolen en Odin had zijn kracht en wijsheid verkregen uit een vrouwelijke bron. (9)

Abe van der Veen

http://www.abedeverteller.nl

1) Tot aan het stuk van Hrungnir is mijn verhaal vrij gelijkend op dat van Farwerck of datgene wat http://www.nederlandsheidendom.nl/webstek/valknut.html er van zegt. Toch is dit ‘taking of the evidence’ noodzakelijk om mijn punt te maken zodra we belanden bij de mythe over het duel Hrungnir en Thor.

http://en.wikipedia.org/wiki/Valknut

Farwerck – Noordeuropese mysterieën p. 598 e.v.a.

2) De stenen en hun omschrijving vindt je o.a. in  http://www.nederlandsheidendom.nl/webstek/valknut.html

Farwerck – Noordeuropese mysterieën en

http://www.timothystephany.com/gotland.html en http://timothystephany.com/papers/Article-GotlandStones_ver2b.pdf

Herdenkingssteen Sanda: Viking memorial picture stone showing the saga of God Thor (son of God Odin) dedicated to the brothers Rodvisl. Sanda, Gotland (Sweden); 7th-10th century. / Viking picture stone of Lillbjors Gotland with God Odin (Wotan) on his horse Sleipnir, welcomed by aValkyrie with a drinking horn. A viking ship is depicted at the bottom of the stone. 8th century. / The image stone at TängelgårdaLärbro parish, GotlandSweden is decorated with a scene of warriors holding rings, one (possibly Odin) horsed, with Valknutsymbols drawn beneath. 7e E / Hammars Stone zweden 8e E / Gedenksteen van Lokrune Valknut tussen de benen van een paard (172)

3) Vreemd genoeg laat de ene foto van Stora Hammars een gehangene zien en de andere foto een soort van vlek.. Zie hieronder voor een afbeelding met gehangene. Geen van de meest recente foto’s hebben echter een gehangene. Het heeft er veel van dat de foto iets is opgepoetst. Soms lijkt het of de wens de vader van de gedachte is..

Fig1a_StoraHammarsGedenksteen hammers

4) http://nl.wikipedia.org/wiki/Franks_Casket  

De oorspronkelijke tekst is: herh os sitæþ on hærmberge agl(ac) drigiþ swa hir i erta e gisgraf særden sorgæ and sefa tornæ

Farwerck – Noordeuropese mysteriëen: p. 602

Farwerck geeft de volgende vertaling: Hier zit de (als Wodan) vermomde op de berg van smarten. De inwijder sleept de ear-twijg (de met dit runenteken gemerkte kandidaat) naar het woud der  verschrikking, verhef u uit de grot van zorg en harteleed.

5) Valknut en triquetra worden beide als naam gebruikt voor het symbool van de drievoudig ineengevlochten ‘vesica piscis’ als deze te zien is op Scandinavische stenen. Qua vorm is er echter een duidelijk onderscheid.

Walker – Dictionary of symbols and sacred objects p. 36

 

6) Edda – Snorri Sturluson (vert. Marcel Otten) p. 103

7) http://en.wikipedia.org/wiki/Hrungnir echter: http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/brallen

Ellis Davidson gaat hier nog een stuk verder in. Zij beweert dat de Valknut het symbool is van de macht van de god Odin om te binden en ontknopen. Waarbij zij voornamelijk duidt op zijn macht om iemand te doen verlammen van angst of  juist los te barsten in strijdfurie of berserkerwoede. Getuige de knoopvorm van de valknut en de connectie die Hrungirs hart met moed heeft zou zij gelijk kunnen hebben, toch blijft dit op deze minimale gronden slechts een suggestie. H.E. Davidson – Gods and myths of Northern Europe p.147

8) www.etymonline.com/index.php?term=courage

http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/moed

9) Hij stal de drie vaten met mede van de reuzin Gunnlod door haar berg in te gaan en met haar te vrijen. Gunnlod betekent ‘krijgsonthaal’. Indien de krijger te paard met de valknut tussen de benen – zo wij die zien op de herdenkingsstenen – Odin is, dan zou zij degene kunnen zijn die hem met drank verwelkomt. Ook heeft hij ws. gedronken uit de bron van Urth onder de kosmische boom. Was het niet op het moment dat hij na negen nachten hangen aan de boom naar beneden reikte, dan wel toen hij dronk van de bron van Mimir, want de drie bronnen aan de drie wortels van Yggdrasil zijn uiteindelijk ook één.

http://en.wikipedia.org/wiki/Wyrd

Ook interessant: http://www.sacred-texts.com/bos/bos649.htm